1. Dijital Mesaj ve Ekran Görüntülerinin Hukuki Niteliği (HMK m. 199)
Günümüz hukuk yargılamalarında en sık karşılaşılan delil türlerinden biri de WhatsApp, Telegram, BiP, SMS ve sosyal medya platformları (Instagram, Facebook, X) üzerinden yapılan yazışmalardır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 199. maddesinde belge kavramı geniş bir biçimde tanımlanmıştır. Madde hükmüne göre; "Elektronik ortamdaki veriler, metinler, sesler, görüntüler veya benzeri bilgi taşıyıcıları da HMK bakımından belge niteliğindedir."
Bu doğrultuda, taraflar arasındaki mesajlaşmalara ait ekran görüntüleri (screenshot) mahkemelerde hususi bir yazılı delil veya delil başlangıcı olarak sunulabilmektedir.
2. Yargıtay Kararları Işığında Ekran Görüntülerinin İspat Gücü
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili Hukuk Daireleri (örn. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ve 3. Hukuk Dairesi) kararlarında, tek başına sunulan ve karşı tarafça inkar edilen ekran görüntülerinin mutlak bir yazılı delil sayılmayabileceğine işaret etmektedir. Bunun nedeni, dijital görsellerin photoshop veya çeşitli düzenleme yazılımları ile kolaylıkla sahteleştirilebilme imkanıdır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Esas Kararı: "Karşı tarafça açıkça inkar edilen ve fiziki cihaz incelemesi yaptırılamayan tek taraflı ekran çıktıları, destekleyici yan delillerle (banka dekontu, tanık beyanı, e-posta kaydı) doğrulanmadıkça tek başına senet hükmünde sayılamaz."
3. Sahtelik İddiası ve Bilirkişi / İcra Tespiti Süreci
Mahkemede sunulan bir ekran görüntüsünün sahte olduğu veya tahrif edildiği iddia edilirse yapılması gereken hukuki adımlar şunlardır:
- Cihaz İncelemesi: Yazışmanın gerçekleştiği akıllı telefon, bilgisayar veya tablet mahkemeye veya bilirkişiye teslim edilerek orijinal veritabanı (db dosyası) üzerinde adli bilişim incelemesi yapılması talep edilir.
- Noter Tespiti: Dava açılmadan önce önemli mesajlaşmaların Noterlik Kanunu uyarınca Noter tespiti yaptırılarak tutanağa bağlanması, silinme veya cihaz kaybı riskini ortadan kaldırır.
- HTS ve Operatör Kayıtları: Mesajın içeriği operatörlerde saklanmasa da mesajlaşma ve arama zaman aralıkları HTS kayıtları ile doğrulanabilir.
4. Hukuka Aykırı Elde Edilen Mesajların Delil Değeri
Anayasa m. 38/6 ve HMK m. 189/2 gereğince, hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkeme tarafından dikkate alınamaz. Örneğin; eşin telefonunu gizlice ele geçirip rızası dışında yazılımlarla kopyalamak suç teşkil edebilir. Ancak Yargıtay Ceza ve Hukuk Genel Kurulu, ani gelişen durumlar ve sistematik olmayan anlık durum tespitlerinde kısıtlı istisnalar tanıyabilmektedir.